دلیل از بین رفتن روش دخمه گذاری در تهران و شهرهای دیگر ایران چه بود؟ کمی در مورد آنها توضیح دهید.

پرسش: 

دلیل از بین رفتن روش دخمه گذاری در تهران و شهرهای دیگر ایران چه بود؟ کمی در مورد آنها توضیح دهید.

پاسخ: 

یکی از شیوه هایی که نیاکان ما برای از بین بردن جسد درگذشتگان خود داشته اند، شیوه دخمه گذاری بوده است. دربسیاری ازشهرها نیز جسد درگذشتگان را به خاک می سپرده اند، که مزارهای باستانی گواه این شیوه است. شاهنامه فردوسی به موردی اشاره می کند که با آتش نیز آن را ازبین برده اند. به باور نیاکان ما جسد پس از جان دادن، گونه ای پلیدی بوده ودریافته بودندکه اگرگندزدایی نشود، زیستگاه را آلوده خواهد کرد. بنابراین آن را به یاری یکی از پاک کننده های ترادادی (سنتی) که شناخته شده بود، ازبین می بردند. پاک کننده ها: خاک، هوا، آب و آتش بودند. آنانکه در بخش های سردسیر وپوشیده از برف زندگی داشتند، بیگمان توانایی جابجایی برف وشیوه خاکسپاری را نداشته اند به همین روی جسد رادر بالای تپه ویاکوهی که بیرون از زیستگاهشان بوده، درمکانی به نام دخمه می گذاشتند تا خوراک لاشخورها گردد. این مکان ها که دیوار بلندی به ریخت (شکل) استوانه در بالای بلندی هاداشته، دخمه نام گرفته است. یکی از شیوه های مناسب بوده به سبب اینکه زمین های زیادی که برای کشاورزی و بنا کردن ساختمان ها برای زندگان نیاز است زیر پوشش مزار درگذشتگان نمی رفت، هزینه های زیادی نیز که اکنون برای خرید زمین مزار، راه و خیابان، سنگ مزار، نابودی گل وگلاب و... است رادرپی نداشت. همچنین هرکس برای یاد بود درگذشتگان به بیرون از شهر و روستا می رفته برمزار فرد ویژه ای جای نمی گرفت بلکه به یاد «هماروانان وفروهر درگذشتگان» (= تمامی روان و فروهرها) بوده است. خانواده هاجلوه باشکوه گذشت را نیز به نمایش می گذاشتند چون برای پایداری زیستی درهستی (تنازع بقا)، جسد خویشان خود را برای خوراک کرکس ها وزنده بودن آنان هدیه می کردند! دریک نوشته پژوهشی نیز خواندم که آب دهان کرکس ها همه میکروب های انسانی را نابود خواهد کرد. در دهه چهل خورشیدی به دنبال کوچ همیشگی کرکس ها به سبب گسترش شهرنشینی وبا نگرشی نامناسب از این شیوه که با عکس وفیلم از دخمه ها روی داد. از آن پس شیوه خاک سپاری برگزیده شد وشیوه دخمه گذاری دنبال نشد. به همین روی  کم کم دخمه ها رو به نابودی گذاشتند.