نوروز خجسته استاد نیکنام. خاک جزیی از ۴ عنصر پاک کننده در ایران باستان بوده است ازاینرو کالبد انسان را در دخمه می گذاشتند تا خاک ناپاک نشود، درآن زمان بااجساد حیوانات چه می کردند مگر آنها از پلیدی ها نبوده اند؟

پرسش: 

نوروز خجسته استاد نیکنام. خاک جزیی از ۴ عنصر پاک کننده در ایران باستان بوده است ازاینرو کالبد انسان را در دخمه می گذاشتند تا خاک ناپاک نشود، درآن زمان بااجساد حیوانات چه می کردند مگر آنها از پلیدی ها  نبوده اند؟

 

پاسخ: 

 

نوروز شما نیز پیروز، چنانکه اشاره کرده اید خاک همچون باد، آب و آتش از پدیده های پاک کننده بوده اند وایرانیان از دیرباز باور داشتند که باید آن ها را گرامی داشته، از آلوده کردن و هدر دادن آن پرهیز کنند. 

آشکار است هرگاه نیاز به پاک کننده ای بوده است هریک از این پاک کننده  ها که به آسانی در دسترس بوده استفاده می‌شده است. این شیوه، آلوده کردن آنها نبوده بلکه ابزار  پاک کنندگی بوده اند. 

 

نیاکان ما‌‌؛ آب روان چشمه ها، رودخانه ودریاها را آلوده نمی کرده اند. خاک را برای کشاورزی وآبادانی آماده می کردند.  هوا را پاک نگهداشته و ناپاکی ها را به آتش آتشکده ها که نماد اشغ ومهر است افزوده نمی کردند. 

 

بنابراین چون هنر این چهار آخشیج، پاک کردن بوده است از آنها برای شستن وپاکی تن، ازبین بردن جسد جانوران در پیرامون زیستگاه بهره می گرفتند. به همین انگیزه جسد درگذشتگان خود را نیز به خاک می سپردند تا زیستگاه آلوده نگردد.

 

دخمه گذاری نیز یکی از شیوه های آریاییان برای از بین بردن جسد درگذشتگان بوده است، آنان که در جاهای پوشیده از برف زندگی می کرده اند و امکان خاکسپاری را نداشته اند. چوب خشک نیز کمیاب بوده تا جسد درگذشتگان را با آتش از بین ببرند.چاره دیگری نداشته اند. با آمدن آریایی ها به سرزمین ایران، شاید ساکنان بومی ایران نیز روش دخمه گذاری را آموخته واندک اندک از این روش بهره می گرفتند، به ویژه هنگامی که بیگانگان بر میهن ما یورش می آوردند، کشته های زیادی برزمین مانده و یا براثر بیماری های واگیردار، بسیاری تلف می شدند. روش دخمه گذاری آسان تر بوده است.

 

از آثاری که در بخش های گوناگون ایران با پیشینه چندین هزار ساله آشکار شده است، در می یابیم که بهترین شیوه برگزیده نیاکان ما برای جسد درگذشتگان، رسم خاکسپاری بوده است.