درود بر شما. در قدیم زرتشتیان با جنازه مردگان چه می کردند؟ من شنیده ام که در دخمه می گذاشتند تا لاشخورها بخورند. آیا درست است؟

ایرانیان باستان و نه تنها زرتشتیان، به شیوه های گوناگون جسد درگذشتگان خویش را از محل زندگی دور می کرده و آن را از بین می بردند. آنان دریافته بودند که اجساد مَرتو(انسان) و حیوان سبب تولید بیماری و بوی ناخوش آیند خواهد شد. آن زمان چهارگونه پاک کننده را شناخته بودند:  آب، خاک، هوا و نورخورشید (که پس از آن آتش نیز جایگزین شد)؛ بنابراین جسد مردگان را به یکی از این پاک کننده ها می سپردند تا زندگی آلوده نگردد و آسیب به مردم وارد نشود. چنانچه به هنگام سفرهای دریایی، کسی روی کشتی در می گذشت، لابد جسد او را به آب دریا می سپردند. اگر در کنار زمین های خشک زندگی می کردند، جسد درگذشته را به خاک می سپردند (نمونه های بسیاری از مزار باستانی در ایران کشف شده است) اگر در کنار جنگل ها بوده اند، هیزم فراهم می کردند و آن را آتش می زدند ( رسمی که هنوز در بین گروهی از هندوها رواج دارد) و آنان که در بخش سرد و پوشیده از برف زندگی می کردند (به ویژه کوچنده های آریایی که از جلگه های سرد سیبری به سرزمین ایران آمده بودند) چون خاک، آب، و هیزم کافی در اختیار نداشتند. جسد درگذشتگان را در دخمه (برج های استوانه ای که در بالای بلندی ها و دور از محل زندگی ساخته شده بود) می گذاشته واین روش را «خورشید نگرشنی» می نامیدند تا جسد پس از اینکه گوشت آن را پرندگان لاشخور تمام می کردند به کمک نورخورشید و هوا که پاک کننده بودند، گند زدایی می شدند. زرتشتیان در برخی از شهرهای ایران این شیوه را نیز به کار می بردند (به ویژه هنگامی که بلایای طبیعی مانند زلزله، بیماری هایی مانند وبا و  طاعون پیش می آمد و یا کشتار های گروهی همانند آنچه در حمله های اعراب به ایران روی داده بود و کشته شدگان فراوانی بر زمین  مانده بودند) روش دخمه گذاری پس از مدتی به شوه (دلیل) از بین رفتن کرکس های لاشخور و زندگی شهرنشینی که دخمه ها را به شهر نزدیک کرده بود، فراموش گردید. زرتشتیان از آن پس شیوه خاکسپاری را برای ازبین بردن جسد درگذشتگان گزینش کرده اند. بیگمان اگر زمانی روش بهتر و مناسب تری را دریابند که بتوان جسد ها را به سادگی از بین برد، با دانش زمان هماهنگ خواهند شد و خاکسپاری را نیز برکنار خواهند گذاشت. شیوه دخمه گذاری همانند دیگر روش های از بین بردن جسد درگذشتگان به رفتارهازمانی (اجتماعی) نیاکان ما بستگی داشته است و رویکردی دینی (زرتشتی) نبوده است.که پیروان زرتشت بخواهند پاسخگوی خوبی و بدی آن باشند.