درود بر استاد، آیا نگاره فروهرمربوط به زرتشتیان است؟ شنیدم بال های آن نشانِ اندیشه، کردار وگفتار نیک است. سر فروهر به سمت راست است یا چپ؟

پرسش: 

درود بر استاد، آیا نگاره فروهرمربوط به زرتشتیان است؟  شنیدم بال های آن نشانِ اندیشه، کردار وگفتار نیک است. سر فروهر به سمت راست است یا چپ؟

پاسخ: 

فرتور (تصویر) فرَوََهَر که در سنگ نگاره ها دیده می شود، با فروهر(فروشی در اوستا) که درباور سنتی زرتشتیان از آن یاد می شود باهم یکی نیستند و هرکدام فلسفه جداگانه ای دارند و برای هریک نسک (کتاب) و مقاله هایی جداگانه نوشته شده است که هریک را باید جداگانه پژوهش کرد. در باور سنتی زرتشتیان وبا گزارشی که در « فروردین یشت» آمده است. هویت مَرتو (انسان) را چهار فروزه و گزینه فراهم آورده است، بخشمادی هویت مرتو، « تن و جان» است و بخش مینوی آن «روان وفروهر»؛ فروشی نیرو وفروزه خداوندی در وجود مرتواست که سبب پیشرفت و آگاهی روان در هرزمان است.

نماد فروهر چیست؟ در زمان هخامنشی، نمادی برگزیده شده است تا در بالای سنگ نگاره ها نقش بگیرد که نام آن نیز اکنون فروهر شده است. سر او گاهی به سمت راست و گاهی به سمت چپ است و تفاوتی ندارد. اگر این نگاره را به حالت سه بعدی در نظر بگیریم به شکل بشقابی دایره مانند خواهد شد که انسانی در او نشسته و فرمانی به دست دارد. (اندیشه ای دارم شاید! در آنزمان چنین چیزی در آسمان مشاهده شده که با پایه هایی برزمین فرود می آمده است و شکل آن را بالاتر از همه در سنگ نگاره ها آورده اند باید درستی این پندار! به پژوهش درآید) یونانیان این نگاره را شکلی از اهورامزدا در نظر گرفته اند که ناردست است البته این توهم به این سبب پیدا شده که زیر بیشتر نگاره فروهر ها از اهورامزدا یاد شده و در نوشته های هخامنشی از او به نیکی یاد شده است. برخی باله های سه گانه او را نشانی از اندیشه، گفتار وکردار نیک دانسته اند و دیگر بخش های آن را نیز شرح داده اند. شاید باورهای فرهنگی روزگاران گذشته را بیان می کند، چون افزون بر باورهایی که از فرهنگ زرتشتی به آن نسبت می دهند، در دست پیرمرد، حلقه ای مشاهده می شود که شاید نماد خورشید و حلقه پیمان ودوستی در آیین مهری باشد. بهر روی زرتشتیان نیزاین نماد را در سده گذشته برای  درک بیشترباورهای فرهنگی خویش برگزیده اند و در بخش های گوناگون زندگی از آن بهره می گیرند ولی بیشتراز همه این فرتور، نماد ملی ایرانیان است و پشتوانه دینی کمتری در بینش زرتشت دارد.